De Franse arbeidsmarkt: een doorbraak?

Op 1 januari 2006 trad in Frankrijk het Contrat Nouvelles Embauches in werking. Het doel is twintigduizend nieuwe banen per jaar. Eindelijk een doorbraak in de starre Franse arbeidsmarkt of de zoveelste ‘pappen & nathouden’-maatregel?

De wet Contrat Premieres Embauches (CPE), die bedoeld was om jongeren beter aan het werk te krijgen, kreeg het zwaar te verduren in het voorjaar van 2006. Universiteiten gingen weken dicht en het land zag weer eens zwart van de demonstraties. En, zoals dat in Frankrijk gebruikelijk is, ging de regering overstag en werd de wet schielijk ingetrokken (OK, de regering hield vol dat hij vertraagd was en aangepast zou worden heringevoerd, maar dat geloofde toen al niemand meer). In al dit geweld is het Contrat Nouvelles Embauches (CNE) stilletjes ingevoerd, een wet die aanzienlijk meer impact heeft op de werkgelegenheid dan de verfoeide CPE.

Het CNE werd eind 2005 in een voor Frankrijk razendsnel tempo door het parlement geloosd. Behalve de kritiek van de Parti Communiste en de vakbonden, die geheel voorspelbaar tegen elke aanpassing van de arbeidswet ageerden, kreeg het CNE opvallend veel steun. Tot nu toe eindigde in Frankrijk nagenoeg elke ontslagaanvraag in een langdurige en vooral voor de werkgever kostbare rechtszaak. De Franse arbeidsmarkt stagneet daardoor al veertig jaar. Het CNE wil hieraan een einde maken door de ontslagprocedure te vereenvoudigen en van te voren al vast te stellen welke vergoeding werknemers krijgen als zij worden ontslagen.

Het CNE biedt werkgevers de mogelijkheid om het arbeidscontract tot twee jaar na datum van indiensttreding te ontbinden, zonder dat aangetoond hoeft te worden dat de werknemer slecht functioneerde. Daarbij hoort een ontslagvergoeding van acht procent van het totaal verdiende loon tot de datum van ontslag. Werkgevers in het midden- en kleinbedrijf zijn enthousiast. Als volgens de regels van de CNE nieuw personeel wordt aangetrokken, weten ze nu precies welk risico zij lopen.

In de jaren zestig en zeventig was Frankrijk bijna een communistisch land. In hoog tempo werden allerlei bedrijven genationaliseerd en de overheid had een vinger in de pap bij bijna elk bedrijf van enige omvang. De meeste beschermingsconstructies voor werknemers vinden hun oorsprong in die jaren. De stagnatie op de arbeidsmarkt begon in diezelfde periode, maar dat werd aanvankelijk verdoezeld door de enorme uitbreiding van het aantal ambtenaren. Op een zeker moment was een op de vier Franse werknemers in dienst van de overheid en nog eens een op de vier rechtstreeks afhankelijk van de overheid in semi-overheidsbedrijven of bedrijven die gecontroleerd werden door de overheid.

In de jaren tachtig en negentig leiden de Grote Projecten de aandacht af van de stagnatie op de arbeidsmarkt: het netwerk van autosnelwegen en hogesnelheidsspoorlijnen dat in hoog tempo over het land werd gelegd, Airbus, de ruimtevaartindustrie en de grootschalige revitalisatie van de auto-industrie. Sinds de eeuwwisseling zijn er amper nieuwe grote projecten meer gestart en is, ook in Frankrijk, het besef doorgedrongen dat nieuwe arbeidsplaatsen vooral worden gecreëerd door kleine en middelgrote bedrijven. Maar die potentie wordt niet gerealiseerd door de knellende en zeer gedetailleerde regelgeving op het gebied van het arbeidsrecht, de 35-urige werkweek en de vele officiële feestdagen in Frankrijk. Dit alles werpt vooral voor kleine bedrijven een grote barrière op voor de uitbreiding van het aantal werknemers.

Jean-Jacques Petit is eigenaar van een wijnchâteau aan de voet van de Pyreneeën. Met een klein team blaast hij nieuw leven in het oude wijndomein Château du Prat Daille. Met één van zijn medewerkers liep het niet goed. Petit heeft een aantal incidenten gedocumenteerd over “niet-professioneel functioneren,” een zware aantijging in Frankrijk. Toen het uiteindelijk tot een gesprek kwam met de medewerker, kwam die met een vakbondsvertegenwoordiger, die het woord deed. Petit werd te verstaan gegeven dat alles wat hij zei in de komende rechtszaak zou worden gebruikt. Bovendien mochten slechts incidenten van de laatste zes maanden worden genoemd en later mochten geen nieuwe feiten meer worden aangedragen die in dit gesprek niet aan de orde waren geweest. Er volgde een rechtszaak voor de Conseil de Prud’homme, bestaande uit vijf rechters, waarvan drie er warme vakbondsrelaties op na bleken te houden. Tijdens de rechtszaak mocht de medewerker wel door een vakbondsdeskundige worden begeleid, maar de werkgever slechts door een andere werknemer, niet door een externe deskundige op het gebied van arbeidsrecht. De eis was overigens een schadevergoeding van €525.000 (door een persoon die twee jaar in dienst was tegen een salaris van ongeveer €30.000 per jaar…..) Een extreme eis, die nagenoeg zeker niet door het rechtscollege zal worden toegekend, maar die wel van invloed is op de bedrijfsvoering van Petit. Het zal een jaar en misschien nog wel langer duren voordat die zaak definitief geregeld is.

Er is overtuigend aangetoond, misschien nog wel het meest in de Verenigde Staten, dat er een relatie bestaat tussen de groei van werkgelegenheid en de kosten van arbeid. Dan gaat het zeker niet alleen over de hoogte van de kosten, maar ook over de voorspelbaarheid daarvan.

In Frankrijk zijn de kosten van ontslag erg hoog en bovendien onvoorspelbaar. Franse rechtbanken hebben in het verleden heel verschillende ontslagvergoedingen toegekend, die meer te maken hadden met machtsvertoon van de vakbonden dan met de daadwerkelijke schade die de werknemer leed door het ontslag. Bovendien bleven ontslagzaken vaak heel lang liggen bij de rechtbanken, waardoor de niet-functionerende medewerker nog jaren in dienst bleef. Vooral voor kleine bedrijven blijken deze ontslagpraktijken een hindernis. Zij zijn dan ook extreem voorzichtig met het aannemen van nieuw personeel, omdat één mislukking de hele onderneming kan ruineren.

Volgens het Agence Pour la Création d’Entreprises (APCE) zullen met name startende bedrijven profiteren van de CNE. Nieuwe Franse ondernemers en ook Nederlandse ondernemers die willen starten op de Franse markt kunnen nu twee jaar lang proberen of hun ondernemersplan werkt. Mocht dat niet het geval zijn, dan kunnen ze de activiteiten staken zonder al te veel kleerscheuren op te lopen. Ook Nederlandse werknemers die graag in Frankrijk aan de slag willen, kunnen met de CNE in de hand Franse werkgevers veel beter overtuigen om het maar gewoon eens te proberen.

Registeraccountant Frits Bruijnse, tevens expert-comptable in Frankrijk, is opgetogen: ‘De totale kosten per werknemer zijn in Frankrijk vergelijkbaar met die in Nederland en na invoering van het CNE is het ondernemersklimaat in Frankrijk zelfs beter dan in Nederland, met een belangrijk flexibeler arbeidsmarkt. En de beruchte 35-urige werkweek, waar Nederlandse ondernemers zo’n hekel aan hebben, kent inmiddels allerlei uitzonderingen en versoepelingen.

Isabelle Flipse, Nederlands-Frans advocate die onder andere gespecialiseerd is in het Franse arbeidsrecht, is bezorgd: ‘Het CNE geldt alleen voor ondernemingen met minder dan twintig arbeidsplaatsen en is bovendien omringd met allerlei procedures. Zelfs een kleine overtreding van één van de procedures kan de werkgever terugwerpen op het oude systeem. En iemand zonder opgaaf van reden ontslaan vlak voordat de twee jaar zijn verstreken, kan als abus de droit (misbruik van wettelijke bepalingen) worden beschouwd. Ongetwijfeld zal de CNE getest worden voor de rechtbanken. Indien zou blijken dat rechters het abus de droit breed interpreteren zal dat het CNE vleugellam maken.’

In Frankrijk is een uitstroom op gang gekomen van bedrijven naar Oost-Europa of het Verre Oosten, wegens lagere, maar vooral wegens voorspelbare kosten van arbeid. Er zijn nog maar een handvol bedrijven daadwerkelijk vertrokken, maar hun argumentatie is breed uitgemeten in de kranten en door de huidige regering publicitair uitgemolken om concessies af te dwingen van de vakbonden, met de CNE als resultaat. De CNE is de eerste serieuze versoepeling van het arbeidsrecht in jaren, die door de vakbonden niet kon worden tegengehouden. Maar een echte doorbraak….? Dat moet nog blijken.

© Wim van Teeffelen ondernemen-frankrijk.nl


| top |

Info

La-Vie-en-France.nl geeft u de ruimte om uw verhaal te vertellen.
U woont, leeft, werkt in Frankrijk?
En u kunt hier boeiend over schrijven?
La-Vie-en-France.nl biedt u een podium om uw verhaal te vertellen. Dat mag in de vorm van gedicht, een column, een kort verhaal, een verslag, een dagboek: u bent aan het woord.
Het onderwerp is uiteraard maar wel in de breedste zin FRANKRIJK.

Enkele tips: geef het verhaal een titel, maak het verhaal niet te lang, geef alinea's aan, onderteken het met uw naam/pseudoniem en vertel tenslotte - als u wilt - in een paar regels iets over uzelf.
Veel succes!

Stuur een email


Vakantiehuizen

Een vakantiehuis in Frankrijk huur je gemakkelijk vanuit je luie stoel. Zoek in ons ruime aanbod in Frankrijk jouw favoriete vakantiewoning. Van een authentieke boerderij of rustieke gîte, tot een luxe villa met privézwembad, of juist een vakantiehuis op een gezellig vakantiepark. Lees meer ....